Kompostowanie – to sposób na ekologiczną utylizację resztek organicznych i produkcję wartościowego nawozu dla ogrodu. Dzięki jego produkcji, odpadki organiczne są ponownie wprowadzane do obiegu materii w przyrodzie. Kompost jest najlepszym i najczęściej stosowanym nawozem na działkach. Zgodnie z zapisami Regulaminu ROD (§ 42 pkt 1) każda działka musi być wyposażona w kompostownik.
Jesień to czas, gdy w ogrodzie gromadzi się sporo odpadów organicznych – opadłe liście, resztki roślinne, przycięte gałęzie oraz odpady kuchenne – po zakończonym domowym przetwórstwie zebranych plonów.
Gdy nadchodzą chłodniejsze miesiące, kompostownik wymaga specjalnej troski, by procesy rozkładu mogły przebiegać sprawnie, mimo niższych temperatur.
Jak wspomóc kompostownik zimą?
Przed nadejściem mrozów warto zadbać, by kompostownik był zabezpieczony od wiatru odpowiednim usytuowaniem oraz izolacją termiczną (można go owinąć warstwą izolacyjną, np. słomą, kocem ogrodowym lub kartonem. Możesz również użyć starych desek lub styropianu) aby zapobiec wychłodzeniu. Zimą proces kompostowania będzie spowolniony, jednak można pomóc mu, dodając naturalne źródła ciepła. Dobrym pomysłem jest przykrycie kompostownika – mogą to być stare plandeki, kawałki folii lub worki jutowe, które pomogą zatrzymać ciepło wewnątrz. Pokrywa śnieżna też jest bardzo dobrym izolatorem.
Należy pamiętać by materiały trafiły do kompostownika w odpowiedni sposób. Warto rozpocząć od dokładnego przerzucenia kompostu. Przerzucanie pozwala wymieszać rozkładające się już resztki z nowymi warstwami, poprawiając dostęp tlenu i przyspieszając rozkład. Tlen jest kluczowy, zwłaszcza w niższych temperaturach, ponieważ spowolniony proces kompostowania wymaga jeszcze lepszej wentylacji.
W chłodniejszych miesiącach doskonałym rozwiązaniem jest dodawanie materiałów o różnej strukturze, co zapewni odpowiedni stosunek składników zielonych (bogatych w azot) do brązowych (bogatych w węgiel). Zielone materiały, jak resztki warzyw, skórki owoców czy świeżo skoszona trawa (jeśli jest jeszcze dostępna), fusy z kawy czy herbaty trzeba równoważyć suchymi liśćmi, gałązkami, kartonem bez nadruku, trocinami drzew liściastych lub słomą. Warstwy te powinny być na zmianę mieszane, co pomoże zachować równowagę, a także zapobiegnie powstawaniu nieprzyjemnych zapachów. Warto pamiętać, że kompost zbyt mokry może zamarzać, a zbyt suchy – przestanie się rozkładać, dlatego najlepiej utrzymywać wilgotność podobną do tej w lekko wilgotnej gąbce.
Nie zapominajmy o potrzebie napowietrzania pryzmy, bez tlenu nie dojdzie do butwienia, czyli prawidłowych procesów rozkładu materii. Żeby zapobiec brakowi tlenu, można zostawić w środku pryzmy pustą jamę lub nawet pokusić się o konstrukcję z drenowanej plastikowej rury wewnątrz kompostownika.
Chociaż zimowy kompost rozkłada się wolniej, nadal można go wykorzystać w ogrodzie, aby wzbogacić glebę i przygotować ją na wiosenne nasadzenia. Nawet częściowo przekompostowany materiał ma wiele zalet i może być stosowany jako ściółka lub dodatek do grządek.
Jak wykorzystać kompost zimowy?
- Jako ściółka – Nawet jeśli kompost nie jest całkowicie rozłożony, możesz użyć go jako warstwy ściółki wokół drzew, krzewów i bylin. Pomoże on zatrzymać wilgoć w glebie i chronić korzenie przed mrozem.
- Na grządkach warzywnych – Wiosną możesz dodać zimowy kompost do grządek warzywnych, aby wzbogacić glebę w składniki odżywcze.
- W kompostownikach podwyższonych – Jeśli masz podwyższone rabaty lub pojemniki, kompost zimowy może posłużyć jako warstwa drenażowa.
Wykorzystanie zimowego kompostu w ogrodzie pozwoli Ci przygotować glebę na nowy sezon i zwiększyć plony bez konieczności stosowania sztucznych nawozów.
Patrycja Krasoń
Instruktor d. s. ogrodniczych
PZD Okręg w Zielonej Górze